«	February 2010	»
	1	2	3	4	5	6
7	8	9	10	11	12	13
14	15	16	17	18	19	20
21	22	23	24	25	26	27
28

Kinh nghiệm viết văn: Cần nhất là biết gây ấn tượng

nguyenthuyquynh 05 November, 2009 07:37 Nghiên cứu - phê bình - trao đổi Đường dẫn cố định Trackbacks (0) góp ý (4)

Kinh nghiệm viết văn: Cần nhất là biết gây ấn tượng

NGUYỄN HƯNG QUỐC

Khác với các loại hình nghệ thuật khác, hầu như người biết chữ nào cũng có thể viết văn được, hoặc ít nhất, cũng tưởng mình viết văn được. Nhưng chỉ có một số ít thực sự được xem là nhà văn. Trong số những người được xem là nhà văn, chỉ có một số ít, cực ít, những người thực sự nổi lên như một giọng điệu riêng, với một bản sắc riêng, trụ lại được với thời gian và lưu lại được một dấu ấn nào đó trong ký ức văn hoá của nhân loại hoặc một dân tộc.

Bí quyết nào làm cho những người ấy đạt được những thành tựu như thế?

Chắc chắn không phải là chữ. Chữ là tài sản chung của mọi người. Cũng không phải là chuyện. Chuyện, hoặc nảy sinh từ tưởng tượng hoặc được đúc kết từ kinh nghiệm, chỉ là những chất liệu ban đầu và có thể được sử dụng trong nhiều loại hình tự sự khác nhau, từ báo chí đến phim ảnh, không nhất thiết phải là văn chương. Cũng không phải là kiến thức. Kiến thức là những gì đã có sẵn, được tích luỹ từ nhiều ngàn năm, chỉ cần chút thông minh và cần cù, ai cũng có thể có được. Với kiến thức, ở mức độ kết tinh cũng như ở độ sâu và rộng nhất, chỉ tạo nên những học giả. Chứ không phải là nhà văn.

Không phải là tư tưởng. Tư tưởng, ngay cả khi được hệ thống hoá và có tầm khái quát cực cao, chỉ tạo nên những triết gia. Chứ không phải là nhà văn. Văn chương không phải là những gì được viết ra. Văn chương là những gì còn lại. Chỉ có bài viết hay những câu văn nổi bật lên giữa vô số những bài viết hay những câu văn khác, có khả năng đánh động được vào tâm thức của người đọc và trở thành một ám ảnh thẩm mỹ trong một thời gian dài mới thực sự là văn chương.

Bởi vậy, tôi tin, nghệ thuật viết văn thực chất, hay, nếu không, trước hết, là nghệ thuật gây ấn tượng.

Người ta có thể gây ấn tượng bằng nhiều cách. Có ít nhất là ba cách chính: dùng từ, đặt câu và lập ý.

Văn chương chủ yếu là nghệ thuật ngôn ngữ. Cấp độ căn bản nhất của ngôn ngữ là từ vựng. Nhà văn nào cũng cần có vốn từ vựng dồi dào và cần có khả năng chọn được những từ ngữ thích hợp, chính xác và độc đáo nhất để diễn tả những gì mình muốn nói. Chuyện đó hầu như ai cũng biết. Dù không phải ai cũng có thể làm được. Nếu chữ là yếu tố căn bản của ngôn ngữ thì câu mới là yếu tố căn bản của văn chương. Chữ, trong văn chương, bao giờ cũng nằm trong một ngữ cảnh nhất định. Bởi vậy, không có chữ hay hay chữ dở, chữ thanh hay chữ tục, chữ cũ hay chữ mới: Chỉ có những chữ dùng đắc thế hay không mà thôi. Được dùng đắc thế, chữ sẽ không còn là những cái xác nằm bẹp dí trên trang sách, như chúng vốn nằm vậy, trong các cuốn từ điển, mà chúng trở thành những sinh vật biết ngọ nguậy hay biết nhảy múa, và nhờ sự hô ứng của những chữ trước và sau đó, có thể toả những hào quang hay những mùi hương kỳ lạ khiến người đọc nếu không ngạc nhiên một cách thích thú thì ít nhất cũng chú ý, từ đó, ghi nhớ.

Tài năng chính của một nhà văn, có thể nói, được thử thách, trước hết, ở khả năng kiến tạo câu văn. Người lười chỉ viết được những câu văn tuy đúng ngữ pháp nhưng câu nào cũng giống câu nào, tất cả đều đầy đặn và bằng phẳng, hàng nối hàng suông đuột, cứ trôi tuột qua mắt người đọc, không để lại một ấn tượng gì cả. Người chịu khó, ngược lại, không ngừng thay đổi cấu trúc câu để mỗi câu có một cái dáng và một cái thế riêng, như dáng và thế trong cây cảnh; hoặc nếu không, cũng có một cái vẻ riêng, tuy nằm cạnh nhưng lại không lẫn với những câu khác, khiến người đọc, dù không cố tâm, vẫn phải chú ý.

Nhưng một bài văn hay không phải chỉ hay ở câu. Hay, phải hay toàn bài. Bài hay có thể cứu được những câu dở, nhưng câu hay lại không cứu nổi bài dở. Bởi vậy cách tạo câu, tuy quan trọng, nhưng không quan trọng bằng cách lập ý, tức cấu trúc chung của cả bài.

Lập ý giống như bày trận. Mỗi câu, mỗi ý và mỗi chi tiết được phải được sắp xếp làm sao để chúng có thể hỗ trợ cho nhau, hô ứng với nhau, tăng cường sức mạnh cho nhau, cuối cùng, đạt được mục tiêu tối hậu: để lại một ấn tượng thật sâu trong lòng người đọc.

Trận đánh kết thúc ở câu/đoạn/ý cuối cùng. Theo tôi, người không biết kết thúc một bài văn cũng giống như một người chơi cờ mà không biết cách chiếu tướng.

Nguồn: tienve.org.

4 Comments Add your own

@ Tây Nguyên:

NHQ viết đúng đấy nhưng cách gây ấn tượng của ông ta trong một bài thơ viêt ở sân bay Nội Bài khi không được nhập cảnh thì tàn nhẫn quá (vạch quần kéo..ra tè vào ...mặt mẹ một cái rồi đi !).Vài lời trên chỉ mang tính chất chào hỏi,có cớ vào thăm nhà nữ sĩ thôi,không có ý gì đâu nhé !
------
Chào mừng bạn đã ghé thăm blog của tôi.
Thỉnh thoảng tôi có đọc các bài viết của NHQ trên các website của người Việt mình ở nước ngoài. Tôi rất trân trọng kiến văn của ông ấy. Tôi không biết NHQ có bài thơ đó, nếu quả vậy thì cũng "gây ấn tượng" đấy chứ, nhưng không phải là ấn tượng hay. Cảm ơn bạn đã thông tin đến tôi nhé, Tây Nguyên!

Tình cờ gặp được blog của nữ sĩ,Phạm Doanh chưa dám lộ diện,e có sự phản ứng không vui nên chỉ chào hỏi qua loa. Đọc blog của Quỳnh thấy rất"nhân văn",có nhiều bài chất lượng lắm, đáng được quan tâm chia sẻ lắm. Khi nào vào Tây Nguyên nhớ thông tin để gặp gỡ nhé. Mỗi khi ngắm quả còn lại nhớ TP Thái Nguyên, nhớ cuộc giao du 2006 được NTQ đưa đoàn Đăc Lắc đi tham quan chiến khu cách mạng.

@ Phạm Doanh:
Tình cờ gặp được blog của nữ sĩ,Phạm Doanh chưa dám lộ diện,e có sự phản ứng không vui nên chỉ chào hỏi qua loa. Đọc blog của Quỳnh thấy rất"nhân văn",có nhiều bài chất lượng lắm, đáng được quan tâm chia sẻ lắm. Khi nào vào Tây Nguyên nhớ thông tin để gặp gỡ nhé. Mỗi khi ngắm quả còn lại nhớ TP Thái Nguyên, nhớ cuộc giao du 2006 được NTQ đưa đoàn Đăc Lắc đi tham quan chiến khu cách mạng.
-------
Vậy ra Tây Nguyên là nhà thơ Phạm Doanh? Thật vui và chào đón nhà thơ ghé thăm! Bác và mọi người trong đoàn ra TN ngày đó vẫn khỏe chứ ạ? Em vẫn giữ ảnh chụp chung cả đoàn ở UBND tỉnh TN đấy. Nhanh thật, thế mà đã gần 4 năm...
Em vẫn chưa có dịp nào vào Tây Nguyên, chán thế! Nếu vào đó, đương nhiên là phải tìm tới các bác để "quấy quả" rồi!

Tự giới thiệu

Danh sách bạn bè

tìm kiếm

lịch

Từ khóa quan trọng

các chủ đề gần đây nhất

các góp ý gần đây nhất

xuất bản tin

lưu trữ

categories

liên kết cá nhân

Trạng thái của blog

Kinh nghiệm viết văn: Cần nhất là biết gây ấn tượng

4 Comments Add your own

Leave a Reply

«	February 2010					»
Su	Mo	Tu	We	Th	Fr	Sa
	1	2	3	4	5	6
7	8	9	10	11	12	13
14	15	16	17	18	19	20
21	22	23	24	25	26	27
28

«	February 2010					»
Su	Mo	Tu	We	Th	Fr	Sa
	1	2	3	4	5	6
7	8	9	10	11	12	13
14	15	16	17	18	19	20
21	22	23	24	25	26	27
28

«	February 2010					»
Su	Mo	Tu	We	Th	Fr	Sa
	1	2	3	4	5	6
7	8	9	10	11	12	13
14	15	16	17	18	19	20
21	22	23	24	25	26	27
28