XIN LỖI CÁC EM

"Thôi thì trong khi chưa thể thay đổi hoàn cảnh chúng ta hãy làm chủ hoàn cảnh..."

      alt                   

 NTQ xin giới thiệu bài viết của tác giả Phạm Văn Vũ một thầy giáo dạy Văn ở trường  THPT Định  Hóa  (Thái Nguyên).  Vũ rất trẻ tâm huyết với nghề nghiệp và thơ rất hay. Bài viết này không phải một  bài thơ nhưng cũng như thơ của Vũ nó được chắt ra từ sự đau buồn ghê gớm của một người tự trọng và vị tha.                                                                                                                                                                              

 

 

XIN LỖI CÁC EM


Phạm Văn Vũ

 

Thân mến gửi học trò Phạm Thị Mẫn!

 

1. Loanh quanh sống loanh quanh làm việc loanh quanh với vô vàn chuyện hay dở của cuộc đời ... đến một ngày gần đây thầy bỗng nhận ra càng ngày mình càng nói chuyện nhạt hơn khéo léo toan tính hơn. Hiếm hoi lắm mới có lúc nói chuyện đúng như những gì mình muốn. Chính vì thế thầy muốn cảm ơn em vì đã gửi thư đến cô giáo của mình. Bức thư ấy khi được công bố trên báo Văn nghệ Thái Nguyên đã khiến các thầy cô dạy Văn (và không chỉ dạy Văn) phải suy nghĩ. Những suy nghĩ không giống nhau. Có người thẳng thắn ủng hộ và chia sẻ với em có người nói rằng  từ nay phải cẩn trọng hơn trước học trò có người giận dữ nói rằng em đã quá trớn đến mức hỗn hào vô lễ với thầy cô. Còn thầy thầy nhớ đến điều nhà thơ Lê Đạt từng nói về ba phương cách ứng xử khi đối diện với sự truy vấn: hoặc là tấn công hoặc là bỏ chạy và tốt nhất là đối thoại. Thầy chọn phương cách thứ ba và tin thầy trò chúng ta đều đã sẵn lòng trò chuyện em nhỉ.

2. Trước hết thầy khẳng định thầy sẽ không trách móc hay mắng mỏ em vì những gì em đã viết. Vì chúng quá đúng dù đúng một cách nghiệt ngã. Nhưng qua đây thầy muốn chúng ta cần lí giải cùng nhau tìm ra những nguyên nhân cuối cùng.

  Hẳn là em đồng ý với thầy rằng đối với một xã hội giáo dục - đào tạo phải luôn là lĩnh vực bình yên nhất là hình ảnh đẹp đẽ nhất phải xứng đáng với vị trí và sự tin cậy của xã hội - con người. Vậy tại sao ở lĩnh vực này đã và đang xảy ra một số hiện tượng làm nhức nhối xã hội và nếu nói một cách bi quan thì nếu các hiện tượng đó ngày càng trở nên trầm trọng thì giáo dục - đào tạo nước nhà sẽ đi ngược lại những điều cao quý kể trên? Tại sao vậy? Chuyện gì đang xảy ra với chúng ta?

  Rất nhiều người đã bàn về hiện tượng này báo chí cũng đã lên tiếng rất nhiều lần nhưng hình như tất cả đều rơi vào cái vòng luẩn quẩn: Bố mẹ trách con cái - Con cái trách thầy cô - Thầy cô lại trách nhà trường và môi trường xã hội - Nhà trường trách ngành - Ngành trách cơ chế ... cùng với đó là vô số các lý do khách quan nào lương thấp nào trường sở và phương tiện giảng dạy thiếu thốn nào học sinh có nhu cầu học thêm (!)... Và trong cái sự “trách luẩn quẩn” ấy hầu như chưa có ai lên tiếng tự trách mình? Thầy nghĩ cốt lõi vấn đề là ở chỗ này. Giá mà mình giỏi giang hơn và bớt hèn đi giá mà ngành giáo dục có nhiều ngân sách hơn giá mà... giá mà... Đấy cứ ngồi ước như thế thì có phải cuộc đời đẹp như mơ không! Nhưng mà dù thế nào thì thầy vẫn phải soạn bài lên lớp các em vẫn phải học hành để còn thi cử cha mẹ vẫn phải lo lắng và chạy vạy lo toan để con cái có một tương lai khá hơn qua con đường bằng cấp. Dường như đó là những điều không khác được hoặc ít nhất là chưa khác được.

  Không biết thầy có chủ quan quá không khi nói rằng trong số các thầy cô giáo dạy Văn rất ít người đã chọn đúng nghề và ở đó có cả thầy? Cũng như vậy khi gần đây báo chí đưa tin rất ít học sinh nộp hồ sơ thi đại học khối C liệu có thể đặt câu hỏi: rất ít học sinh say sưa một cách tự nguyện với môn Văn? Thầy nghĩ khi tri thức của xã hội còn hạn hẹp các ngành nghề đòi hỏi trình độ cao chưa ra đời thì văn chương là niềm đam mê của rất nhiều thế hệ cha ông chúng ta. Vì thế người có tài văn chương rất được trọng vọng và đề cao tên tuổi của họ được lưu danh trong lịch sử. Nhưng tới khi tri thức xã hội ngày càng mở rộng và phát triển rất nhiều ngành khoa học khác nhau xuất hiện đòi hỏi con người phải thâu nạp phải sử dụng một cách hữu ích thì dần dà dù văn chương vẫn giữ được những ý nghĩa cao quý của bản thân nó thì vẫn phải đối mặt với rất nhiều sự cạnh tranh tri thức không thể tránh khỏi. “Văn học là nhân học” là lĩnh vực giúp chúng ta biết suy nghĩ và hành động hướng theo các giá trị chân - thiện - mỹ sống nhân văn hơn. Nhưng văn học không trực tiếp giúp chúng ta làm ra máy vi tính không giúp chúng ta chế tạo ô tô và văn học sẽ biến ước mơ bay lên vũ trụ trở thành viển vông nếu chúng ta không có tri thức khoa học để làm ra con tàu vũ trụ. Thời đại đã thay đổi yêu văn học nhưng có lẽ cũng không nên “vẩy nước hoa” quá nhiều lên các lớp ý nghĩa của văn học còn phải dành sự quan tâm đến các lĩnh vực khác cũng có ý nghĩa không kém? Thầy không muốn các em chỉ mải miết với những dòng thơ để rồi đến lớp 12 mà vẫn mơ màng không biết chọn trường chọn nghề. Thầy cũng không muốn sau này khi ra đời là một người có ngành nghề khác các em sẽ tự nhủ “May mà mình không chọn sư phạm”. Vậy thì chỉ còn một cách đó là thầy hết lòng với nhiệm vụ dạy học của mình còn sự lựa chọn của các em thật lòng thầy không muốn xoa đầu hay dọa dẫm hoặc xúi bảo. Đó là điều rất khó. Vì khi xã hội mở ra rất nhiều khả năng thì cũng có nghĩa là các em sẽ có quyền lựa chọn. Phần thầy cô ngoài việc cố gắng truyền thụ tri thức cố gắng giúp các em định hướng cho tương lai thì không có quyền (và có lẽ cũng không có khả năng?) quyết định học trò của mình sẽ như thế nào. Viết đến đây thầy lại giật mình khi nhớ đến câu nói: Dạy mà không nghiêm là tội của thầy cô (Giáo bất nghiêm sư chi quá). Và thầy nhận ra rằng mình và nhiều thầy cô nữa chưa nghiêm khắc với trò chưa nghiêm túc với công việc và với chính bản thân mình.

  Thầy nghĩ khi đối diện với thực tế người ta phải dám chấp nhận cả những nghiệt ngã đôi khi là cả những sự bạc bẽo. Mà oái oăm thay cái sự “nghiệt ngã bạc bẽo” ấy lại thường nhân danh những giá trị mà chúng ta vẫn gọi là khuôn phép đạo đức là chuẩn mực văn minh... Rồi so với những điều em viết trong thư gửi thầy thì với môn Văn của chúng ta liệu có gì đó giống như vậy? Và khi học sinh chưa đủ trưởng thành để cất lên tiếng nói của lý trí khi giáo viên chưa đủ tài năng và bản lĩnh thì cần làm gì để thay đổi?

  Thú thật với em là nhiều lúc thầy rất thất vọng về một số học trò của thầy. Các bạn ấy sớm tiêm nhiễm thói vị kỷ thực dụng quen đòi hỏi quen “được nhận”. Có những phát ngôn và việc làm của một số bạn đã đẩy thầy đến câu hỏi: Chẳng là đạo đức trong giới trẻ lại rách nát một cách thảm hại đến như vậy chăng? Khi còn trẻ mà thiếu động cơ học hành nghiêm túc chí nguyện thì uể oải lại sớm ích kỷ và quen hưởng thụ ... thì chắc chắn sẽ phải trả giá trong tương lai. Phải tự mình tìm thấy giá trị của mình từ học tập và tu dưỡng. Hãy chứng minh cho thầy cô thấy các em có thể làm được rất nhiều điều để thầy cô tự hào thấy mình đang bị (được) các em vượt qua. Thầy nghĩ các thầy cô nghiêm túc sẽ luôn sẵn lòng làm “vỏ kiếm” để dịu dàng che chở cho sự sắc bén của “lưỡi kiếm” là các em.

3. Thôi thì trong khi chưa thể thay đổi hoàn cảnh chúng ta hãy làm chủ hoàn cảnh. Thầy muốn được thấy các em học tập một cách hứng thú vui vẻ và hãy tin rằng bất kỳ một kiến thức nào đã được giảng dạy trong nhà trường cũng đều có ý nghĩa nhất định với các em trong cuộc sống sau này. Dù thế nào thì các em cũng hãy chủ động để chính mình có thể lựa chọn cho mình con đường thành công. Vậy hãy nỗ lực hơn tự tin hơn. Học mà không hiểu điều thầy cô đã dạy thì còn kém cỏi lắm và khi đó phải xem lại mình. Học và hiểu điều thầy cô dạy thì bình thường. Học và hiểu cả những điều thầy cô không dạy thì mới đáng nói. Về điều kiện học hành thế hệ các em hôm nay đã hơn các thế hệ trước rất nhiều. Không lẽ gì các em lại học hành sa sút hơn. “Chúa chỉ tạo ra những dòng sông còn cầu thì con người phải tự bắc lấy” em đồng ý với điều thầy dẫn lại chứ?

4. Thầy không có tham vọng là chỉ với một hai lá thư dăm ba điều than vãn của thầy trò chúng ta có thể làm thay đổi những gì không hay đang tồn tại trong sự dạy và học của xã hội hôm nay. Chúng ta có thể bất bình soi mói phê phán lên án... nhưng tất cả những điều đó sẽ giảm thiểu ý nghĩa nếu đó chỉ là bức xúc của cá nhân. Khi vấn đề đã là nỗi bức xúc của xã hội thì không thể dừng lại ở những bất bình soi mói phê phán lên án... mà xã hội cần phải “ra tay”. Vì thế thầy nghĩ với những gì em đã viết gửi thầy thì đây không chỉ là vấn đề của ngành giáo dục nữa mà là vấn đề của nền giáo dục - bộ phận hợp thành của nền văn hóa nước nhà.

  Cầu mong là chúng ta sẽ không thỏa hiệp.

  Thầy hứa là khi em 30 tuổi thầy sẽ nói nhiều hơn./

 

(Nguồn: Báo Văn nghệ Thái Nguyên số 9/2011)

 

 

Nguyễn Thúy Quỳnh

Gửi Phụ Huynh Hoàng An và Gà con

Cảm ơn các bạn đã ghé thăm và tham gia trao đổi. Các cô giáo Thanh Mai và Tá Ngô đã trả lời rồi không biết 2 bạn có hài lòng?
Nếu có điều gì cần trao đổi lại thì các bạn cứ tiếp tục nhé chủ nhà rất vui được là người "trải chiếu" cho bầu bạn xa gần về đây đàm đạo để cùng hướng tới sự đồng thuận cao nhất.
Trân trọng!

thanhmai

Vâng!

Thứ nhất xin chia sẻ với bạn Phu huynh nỗi bức xúc này. ý kiến của Gà con thật hay nhưng không phải ai cũng có thời gian và có mối quan hệ tin cậy với một giáo viên nào đó đáng tin cậy như thế. Tôi nghĩ trước hết bạn hãy rà soát xem trng bảng thu tiền của trường con bạn học có khoản nào vô lý thì nên có ý kiến với BGH. Nếu không ai có ý kiến thì họ biết đâu mà dừng lại? Bâygiowf các trường cạnh tranh nhau rất ác liệt nếu trường nào bị phụ huynh kêu ca nhiều thì sẽ bị Thanh tra vào cuộc ngay hoặc chưa đến nỗi ấy thì họ cũng mất niềm tin ở nhân dân tuyển sinh làm sao được học sinh ngoan giỏi?
Thứ hai nếu thấy cô giáo chưa đủ dũng cảm để nói bạn có thể gặp thẳng Ban giám hiệu hoặc đề nghị Hội trưởng Hôi Cha mẹ học sinh ghi vào biên bản họp lớp (có dẫn chứng là bảng thu nộp tiền hoặc tài chính công khai kèm theo). Tôi tin là với thái độ chân thành gop ý xây dựng bạn sẽ thành công còn nếu không ngôi trường ấy cũng không đủ tin cậy cho bạn gửi gắm con mình.
Ở trường tôi lớp tôi chủ nhiệm cũng có phụ huynh em Hương không nhất trí ủng hộ nhà trường việc quét vôi ve lại lớp học thày Hiệu trưởng cũng không bắt buộc vì tất cả là trên tinh thần tự nguyện. Lớp 11a8 THPT Chu Văn An của tôi có hai học sinh Thạch và Trường không có nguyện vọng học nghề học phụ đạo lớp hoc thêm dành cho học sinh yếu ban B giám hiệu cũng không bắt buộc và tất cả các em hoàn toàn được đối xử bình đẳng như các bạn khác.
Cá nhân tôi thích sự giản dị nên rất xót tiền của cha mẹ học sinh nhưng nếu không ủng hộ nhà trường thì không bao giờ xây dựng được trường xanh sạch đẹp cho con em có chỗ vui chơi học tập vì bây giờ có được phép thu tiền Xây dựng đâu? Không nhờ vào giáo viên và phụ huynh thì không xin được ai các bạn ạ. Vấn đề là các thày cô trường ấy có đạy dỗ con em mình xứng đáng với công sức tiền của mình bỏ ra hay không? Khi các GV làm hết trách nhiệm con em mình thành đạt ngoan ngoãn thì phụ huynh không tiếc công sức ủng hộ trường. Tôi không được hiểu rộng biết nhiều chỉ mạo muội nói những điều mình nghĩ những việc có thực ở trường tôi có gì không phải mong các vị bỏ quá cho!
Trân trọng!

thanhmai

Tôi đã Còm một cái rất dài...

...nhưng không hiểu sao lại không tới? Vì chưa tin chắc có thể tới nên xin phép trả lời lại sau.

Gà con

Vòng luẩn quẩn

Bài viết của tg Phạm Văn Vũ có đoạn: "tất cả đều rơi vào cái vòng luẩn quẩn: Bố mẹ trách con cái - Con cái trách thầy cô - Thầy cô lại trách nhà trường và môi trường xã hội - Nhà trường trách ngành - Ngành trách cơ chế"

Lỗi không do các thầy cô đâu.

Tôi mạn phép chủ nhà khuyên bạn: vẫn đóng tiền sau đó tìm gặp 1 giáo viên đáng tin cậy để nêu ý kiến trao đổi xem sao?

Gà con

Vòng luẩn quẩn

Bài viết của tác giả Phạm Văn Vũ có đoạn: "tất cả đều rơi vào cái vòng luẩn quẩn: Bố mẹ trách con cái - Con cái trách thầy cô - Thầy cô lại trách nhà trường và môi trường xã hội - Nhà trường trách ngành - Ngành trách cơ chế"

Lỗi này không tại thầy cô đâu.

Tôi mạn phép chủ nhà khuyên bạn: vẫn đóng tiền nhưng hãy tìm gặp 1 giáo veên đáng tin cậy để nêu ý kiến trao đổi xem sao?

Hoàng An

Hỏi khó!

Bạn Phụ Huynh hỏi như thế là "hỏi khó" nhau rồi. Các cô giáo Thanh Mai Tá Ngô lên tiếng giúp bạn Phụ Huynh đi nào.

Phụ Huynh

Buồn và bất lực

Tôi có hai con một gái một trai hai cháu cách nhau năm tuổi. Năm nay các cháu đang học phổ thông. Mỗi năm học mỗi cháu có ít nhất ba kỳ họp phụ huynh (đầu năm học kết thúc học kỳ 1 kết thúc học kỳ 2). Nghĩa là mỗi năm ít nhất tôi đi họp phụ huynh sáu lần. Qua vài chục buổi họp phụ huynh tôi đã gặp rất nhiều giáo viên từ lịch lãm đến thô lỗ. Rồi được nghe được chứng kiến quá nhiều chuyện liên quan đến tiền. Đủ các loại phí đủ các loại chi tiêu có loại rất "trời ơi đất hỡi" nhưng vẫn phải đóng chẳng lẽ lại không đóng vì mọi phụ huynh trong lớp đều đóng cả rồi... Tôi thấy những chuyện này đã trở thành điều hiển nhiên nên tôi bất lực. Đấu tranh ư không đóng các loại phí ư con tôi sẽ học ở đâu? Mong các bạn là giáo viên đang tham gia thảo luận ở đây hãy cho tôi một lời khuyên?

Nguyễn Thúy Quỳnh

Buồn cùng Yên Bái

Đọc bài viết đó tôi cứ hình dung ra những mảnh vỡ. Chúng bắn ra từ những học đường đầy rẫy bất trắc trong một đời sống bất an chúng cứa vào tâm hồn vào sự bình yên giả tạo của chúng ta.
Tại sao nhỉ tại sao số phận của con cháu chúng ta lại mong manh đến thế?

Nguyễn Thúy Quỳnh

Mong sớm có bài

Chào anh Nguyễn Hòa!
Anh cứ khéo đùa chứ thực sự thì anh rất VIP đấy ạ.
Hóa ra "người khôn" không chỉ hay "nói nửa chừng" mà... viết cũng nửa chừng. Cái cách thỉnh thoảng cho độc giả blog của NTQ đọc chút ít khiến cho chính chủ nhà cũng sốt ruột hì hì!
Hi vọng lần sau bà con ở đây sẽ không đọc một comment trích đoạn chuyên luận nữa mà được đọc toàn bộ một entry được không ạ?

Yên Bái

Đọc mà thấy buồn

Mình vừa đọc xong bài này chẳng biết thực hư đến đâu nhưng đọc xong thì buồn quá:
http://vietnamnet.vn/vn/giao-duc/19383/tu-tu--de-lai-5-thu-tuyet-menh-nhac-den-thay.html