XIN LỖI CÁC EM

"Thôi thì trong khi chưa thể thay đổi hoàn cảnh chúng ta hãy làm chủ hoàn cảnh..."

      alt                   

 NTQ xin giới thiệu bài viết của tác giả Phạm Văn Vũ một thầy giáo dạy Văn ở trường  THPT Định  Hóa  (Thái Nguyên).  Vũ rất trẻ tâm huyết với nghề nghiệp và thơ rất hay. Bài viết này không phải một  bài thơ nhưng cũng như thơ của Vũ nó được chắt ra từ sự đau buồn ghê gớm của một người tự trọng và vị tha.                                                                                                                                                                              

 

 

XIN LỖI CÁC EM


Phạm Văn Vũ

 

Thân mến gửi học trò Phạm Thị Mẫn!

 

1. Loanh quanh sống loanh quanh làm việc loanh quanh với vô vàn chuyện hay dở của cuộc đời ... đến một ngày gần đây thầy bỗng nhận ra càng ngày mình càng nói chuyện nhạt hơn khéo léo toan tính hơn. Hiếm hoi lắm mới có lúc nói chuyện đúng như những gì mình muốn. Chính vì thế thầy muốn cảm ơn em vì đã gửi thư đến cô giáo của mình. Bức thư ấy khi được công bố trên báo Văn nghệ Thái Nguyên đã khiến các thầy cô dạy Văn (và không chỉ dạy Văn) phải suy nghĩ. Những suy nghĩ không giống nhau. Có người thẳng thắn ủng hộ và chia sẻ với em có người nói rằng  từ nay phải cẩn trọng hơn trước học trò có người giận dữ nói rằng em đã quá trớn đến mức hỗn hào vô lễ với thầy cô. Còn thầy thầy nhớ đến điều nhà thơ Lê Đạt từng nói về ba phương cách ứng xử khi đối diện với sự truy vấn: hoặc là tấn công hoặc là bỏ chạy và tốt nhất là đối thoại. Thầy chọn phương cách thứ ba và tin thầy trò chúng ta đều đã sẵn lòng trò chuyện em nhỉ.

2. Trước hết thầy khẳng định thầy sẽ không trách móc hay mắng mỏ em vì những gì em đã viết. Vì chúng quá đúng dù đúng một cách nghiệt ngã. Nhưng qua đây thầy muốn chúng ta cần lí giải cùng nhau tìm ra những nguyên nhân cuối cùng.

  Hẳn là em đồng ý với thầy rằng đối với một xã hội giáo dục - đào tạo phải luôn là lĩnh vực bình yên nhất là hình ảnh đẹp đẽ nhất phải xứng đáng với vị trí và sự tin cậy của xã hội - con người. Vậy tại sao ở lĩnh vực này đã và đang xảy ra một số hiện tượng làm nhức nhối xã hội và nếu nói một cách bi quan thì nếu các hiện tượng đó ngày càng trở nên trầm trọng thì giáo dục - đào tạo nước nhà sẽ đi ngược lại những điều cao quý kể trên? Tại sao vậy? Chuyện gì đang xảy ra với chúng ta?

  Rất nhiều người đã bàn về hiện tượng này báo chí cũng đã lên tiếng rất nhiều lần nhưng hình như tất cả đều rơi vào cái vòng luẩn quẩn: Bố mẹ trách con cái - Con cái trách thầy cô - Thầy cô lại trách nhà trường và môi trường xã hội - Nhà trường trách ngành - Ngành trách cơ chế ... cùng với đó là vô số các lý do khách quan nào lương thấp nào trường sở và phương tiện giảng dạy thiếu thốn nào học sinh có nhu cầu học thêm (!)... Và trong cái sự “trách luẩn quẩn” ấy hầu như chưa có ai lên tiếng tự trách mình? Thầy nghĩ cốt lõi vấn đề là ở chỗ này. Giá mà mình giỏi giang hơn và bớt hèn đi giá mà ngành giáo dục có nhiều ngân sách hơn giá mà... giá mà... Đấy cứ ngồi ước như thế thì có phải cuộc đời đẹp như mơ không! Nhưng mà dù thế nào thì thầy vẫn phải soạn bài lên lớp các em vẫn phải học hành để còn thi cử cha mẹ vẫn phải lo lắng và chạy vạy lo toan để con cái có một tương lai khá hơn qua con đường bằng cấp. Dường như đó là những điều không khác được hoặc ít nhất là chưa khác được.

  Không biết thầy có chủ quan quá không khi nói rằng trong số các thầy cô giáo dạy Văn rất ít người đã chọn đúng nghề và ở đó có cả thầy? Cũng như vậy khi gần đây báo chí đưa tin rất ít học sinh nộp hồ sơ thi đại học khối C liệu có thể đặt câu hỏi: rất ít học sinh say sưa một cách tự nguyện với môn Văn? Thầy nghĩ khi tri thức của xã hội còn hạn hẹp các ngành nghề đòi hỏi trình độ cao chưa ra đời thì văn chương là niềm đam mê của rất nhiều thế hệ cha ông chúng ta. Vì thế người có tài văn chương rất được trọng vọng và đề cao tên tuổi của họ được lưu danh trong lịch sử. Nhưng tới khi tri thức xã hội ngày càng mở rộng và phát triển rất nhiều ngành khoa học khác nhau xuất hiện đòi hỏi con người phải thâu nạp phải sử dụng một cách hữu ích thì dần dà dù văn chương vẫn giữ được những ý nghĩa cao quý của bản thân nó thì vẫn phải đối mặt với rất nhiều sự cạnh tranh tri thức không thể tránh khỏi. “Văn học là nhân học” là lĩnh vực giúp chúng ta biết suy nghĩ và hành động hướng theo các giá trị chân - thiện - mỹ sống nhân văn hơn. Nhưng văn học không trực tiếp giúp chúng ta làm ra máy vi tính không giúp chúng ta chế tạo ô tô và văn học sẽ biến ước mơ bay lên vũ trụ trở thành viển vông nếu chúng ta không có tri thức khoa học để làm ra con tàu vũ trụ. Thời đại đã thay đổi yêu văn học nhưng có lẽ cũng không nên “vẩy nước hoa” quá nhiều lên các lớp ý nghĩa của văn học còn phải dành sự quan tâm đến các lĩnh vực khác cũng có ý nghĩa không kém? Thầy không muốn các em chỉ mải miết với những dòng thơ để rồi đến lớp 12 mà vẫn mơ màng không biết chọn trường chọn nghề. Thầy cũng không muốn sau này khi ra đời là một người có ngành nghề khác các em sẽ tự nhủ “May mà mình không chọn sư phạm”. Vậy thì chỉ còn một cách đó là thầy hết lòng với nhiệm vụ dạy học của mình còn sự lựa chọn của các em thật lòng thầy không muốn xoa đầu hay dọa dẫm hoặc xúi bảo. Đó là điều rất khó. Vì khi xã hội mở ra rất nhiều khả năng thì cũng có nghĩa là các em sẽ có quyền lựa chọn. Phần thầy cô ngoài việc cố gắng truyền thụ tri thức cố gắng giúp các em định hướng cho tương lai thì không có quyền (và có lẽ cũng không có khả năng?) quyết định học trò của mình sẽ như thế nào. Viết đến đây thầy lại giật mình khi nhớ đến câu nói: Dạy mà không nghiêm là tội của thầy cô (Giáo bất nghiêm sư chi quá). Và thầy nhận ra rằng mình và nhiều thầy cô nữa chưa nghiêm khắc với trò chưa nghiêm túc với công việc và với chính bản thân mình.

  Thầy nghĩ khi đối diện với thực tế người ta phải dám chấp nhận cả những nghiệt ngã đôi khi là cả những sự bạc bẽo. Mà oái oăm thay cái sự “nghiệt ngã bạc bẽo” ấy lại thường nhân danh những giá trị mà chúng ta vẫn gọi là khuôn phép đạo đức là chuẩn mực văn minh... Rồi so với những điều em viết trong thư gửi thầy thì với môn Văn của chúng ta liệu có gì đó giống như vậy? Và khi học sinh chưa đủ trưởng thành để cất lên tiếng nói của lý trí khi giáo viên chưa đủ tài năng và bản lĩnh thì cần làm gì để thay đổi?

  Thú thật với em là nhiều lúc thầy rất thất vọng về một số học trò của thầy. Các bạn ấy sớm tiêm nhiễm thói vị kỷ thực dụng quen đòi hỏi quen “được nhận”. Có những phát ngôn và việc làm của một số bạn đã đẩy thầy đến câu hỏi: Chẳng là đạo đức trong giới trẻ lại rách nát một cách thảm hại đến như vậy chăng? Khi còn trẻ mà thiếu động cơ học hành nghiêm túc chí nguyện thì uể oải lại sớm ích kỷ và quen hưởng thụ ... thì chắc chắn sẽ phải trả giá trong tương lai. Phải tự mình tìm thấy giá trị của mình từ học tập và tu dưỡng. Hãy chứng minh cho thầy cô thấy các em có thể làm được rất nhiều điều để thầy cô tự hào thấy mình đang bị (được) các em vượt qua. Thầy nghĩ các thầy cô nghiêm túc sẽ luôn sẵn lòng làm “vỏ kiếm” để dịu dàng che chở cho sự sắc bén của “lưỡi kiếm” là các em.

3. Thôi thì trong khi chưa thể thay đổi hoàn cảnh chúng ta hãy làm chủ hoàn cảnh. Thầy muốn được thấy các em học tập một cách hứng thú vui vẻ và hãy tin rằng bất kỳ một kiến thức nào đã được giảng dạy trong nhà trường cũng đều có ý nghĩa nhất định với các em trong cuộc sống sau này. Dù thế nào thì các em cũng hãy chủ động để chính mình có thể lựa chọn cho mình con đường thành công. Vậy hãy nỗ lực hơn tự tin hơn. Học mà không hiểu điều thầy cô đã dạy thì còn kém cỏi lắm và khi đó phải xem lại mình. Học và hiểu điều thầy cô dạy thì bình thường. Học và hiểu cả những điều thầy cô không dạy thì mới đáng nói. Về điều kiện học hành thế hệ các em hôm nay đã hơn các thế hệ trước rất nhiều. Không lẽ gì các em lại học hành sa sút hơn. “Chúa chỉ tạo ra những dòng sông còn cầu thì con người phải tự bắc lấy” em đồng ý với điều thầy dẫn lại chứ?

4. Thầy không có tham vọng là chỉ với một hai lá thư dăm ba điều than vãn của thầy trò chúng ta có thể làm thay đổi những gì không hay đang tồn tại trong sự dạy và học của xã hội hôm nay. Chúng ta có thể bất bình soi mói phê phán lên án... nhưng tất cả những điều đó sẽ giảm thiểu ý nghĩa nếu đó chỉ là bức xúc của cá nhân. Khi vấn đề đã là nỗi bức xúc của xã hội thì không thể dừng lại ở những bất bình soi mói phê phán lên án... mà xã hội cần phải “ra tay”. Vì thế thầy nghĩ với những gì em đã viết gửi thầy thì đây không chỉ là vấn đề của ngành giáo dục nữa mà là vấn đề của nền giáo dục - bộ phận hợp thành của nền văn hóa nước nhà.

  Cầu mong là chúng ta sẽ không thỏa hiệp.

  Thầy hứa là khi em 30 tuổi thầy sẽ nói nhiều hơn./

 

(Nguồn: Báo Văn nghệ Thái Nguyên số 9/2011)

 

 

Melissa

Grade A stuff. I'm u

Grade A stuff. I'm unolsetiqnabuy in your debt.

Kailey

Hi Mandy, I'm so

Hi Mandy, I'm sorry hun but I've been sitting here chuckling away at your story hehe!! At least your mojo han&s#39;t left you, I mean look at that stunning card you made! Love it a LOT!! Hugs, Frea

Khách Vãng Lai

Xin mời đọc 4 entry của nhà văn Đỗ Tiến Thụy

Người chỉ thích nghe những điều thuận tai khi gặp điều trái tai thì coi đó là ý kiến "không mang tính thiện chí". Ai đó đã chót mang thói kệch cỡm trên bục giảng thì chỉ nên sử dụng trên bục giảng để phục vụ cho lối ứng xử trò hỏi cô không thèm trả lời còn mang cái thói đó ra thi thố với đời thì thành kẻ lố bịch.
Xin mời đọc:
Những cô giáo dạy văn không bao giờ...đọc sách!
http://gacuadong.vnweblogs.com/post/4227/103229
http://gacuadong.vnweblogs.com/post/4227/103619
http://gacuadong.vnweblogs.com/post/4227/104000
http://gacuadong.vnweblogs.com/post/4227/104468

PTN

Có cần trả lời không ?

Câu hỏi của KVL mang tính thiện chí thì ai cũng trả lời được còn không mang tính thiện chí thì không ai cần trả lời.

Khách Vãng Lai

Đây là "điều đáng yêu lắm"?

Đọc tin này cô giáo Tá Ngô và PTN nói gì có coi đây là trường hợp cá biệt hay cho rằng chúng nằm trong những "điều đáng yêu lắm"?
Đau lòng chuyện thầy giáo lợi dụng nữ sinh
http://203.162.71.77/vn/tin-nhanh/20204/dau-long-chuyen-thay-giao-loi-dung-nu-sinh.html

PTN

Gửi Khách Vãng Lai

Cô giáo Tá Ngô chẳng sống ở xứ sở thần tiên nào hết cô ấy sống ở chính mảnh đất đang xảy ra câu chuyện này. Và những điều hay ho cô ấy kể ra ở đây cũng còn nhiều lắm. Tôi không kể thêm nữa để bạn đỡ phải hỏi thêm là "có bị rơi vào nghịch lí này không?". Nhưng như cô ấy nói đấy có cả 2 chiều tốt xấu. KVL thì chỉ "nhìn về phía tối" thôi cứ nhìn cả 2 chiều đi sẽ thấy phía kia còn nhiều điều đáng yêu lắm.

Nghịch lý trong đời là có thật nhưng không bao giờ là đa số cả bạn ơi.

Khách Vãng Lai

Cô giáo Tá Ngô ở xứ sở thần tiên

Cô giáo Tá Ngô đang sống ở xứ sở thần tiên nên bàn chuyện này với cô giáo thật khó. Chỉ ao ước cô làm thế nào để nhân bản những điều hay ho cô kể ra ở đây. Xin lỗi cô giáo có một nghịch lý của người đời là người ta càng nói hay về mình và nghề nghiệp của mình thì sự thật lại rất trái ngược. Tôi không biết cô giáo có bị rơi vào nghịch lý này không?

Tá Ngô

cộng đồng trách nhiệm

3. Về phía học sinh
Tình cảm thầy trò tuy khác xưa nhưng cảm động thì vẫn thế. Cũng lại là chuyện thật 100% luôn. Và chỉ xoay quanh chuyện vật chất:
- Trên tay một cô giáo dạy văn không phải là nhẫn cưới mà là hai cái nhẫn. Một nhẫn đeo ngón áp út trái là của học sinh lớp chủ nhiệm - sinh năm 1987. Một nhẫn đeo ngón áp út phải là của học sinh lớp chủ nhiệm - sinh năm 1990. Chẳng hiểu tại sao các trò lại tặng quà này?
- Có một cô giáo cũng lại dạy văn gặp một chút khó khăn đột xuất. Ngay lập tức một cậu học trò mới đi làm được hai năm mang đến cho cô 20 triệu. "Để cô dùng tạm ". Cô giáo này đã từng đi vay 5 triệu một người bạn mà không được. Chẳng hiểu ngày xưa cô có dạy điều này không?
- Vẫn cô giáo ấy trong ngày tết được học sinh cũ đến chúc tết. Học sinh lì xì cô 100K 200K 500K. Một cậu học trò du học về nghỉ tết lì xì (trong phong bao) 100 USD. Ngày xưa cô chỉ lì xì cho trò 10.000. Cô giáo ấy ngại thế.
Ví dụ vớ vẩn như thế để thấy nếu giáo dục toàn một màu đen tối thì giải thích thế nào về những chuyện đó.
(Đi công tác vắng nên hẹn chủ nhân blog sẽ tiếp tục sau)

Tá Ngô

cộng đồng trách nhiệm

2. Về phía phụ huynh học sinh
Phần này xin đưa ra những sự việc có thật ở đâu đó xung quanh chúng ta để bàn luận về tính cộng đồng trách nhiệm:
- Hội cha mẹ học sinh Trường tiểu học Trung Tự đã phát động quyên góp trong PH toàn trường và nhận được sự nhất trí rất cao. Mỗi PH đóng góp 500.000 đ. Sau hơn 1 tháng các con đã có một sân lát gạch hiện đại để sinh hoạt và học tập. Nếu chờ kinh phí được duyệt thì các con phải chịu cảnh lầy lội thêm vài năm. Như vậy đóng góp không phải là vấn đề mà là sự minh bạch của các khoản đóng góp. Số PH kêu ca chắc là do đã từng gặp chuyện thiếu rõ ràng trong thu chi thôi.
- Trong kì thi học kì 2 ở khối 10 một trường nổi tiếng phụ huynh khuyên con học mấy cái môn phụ làm gì cho mất thời gian làm phao mà quay để tập trung cho ba môn chính. Trường hợp này chỉ khổ con thôi. Cô dạy một đằng mẹ dạy một nẻo. Chẳng biết thế nào mà lần.
- Ỏ ngã tư đèn giao thông đang sáng màu đỏ. Một phụ huynh bảo con bám chặt vào để bố phóng cho nhanh. Cậu học sinh cấp 1 bảo bố ơi cô dạy phải tuân thủ luật giao thông. Ông bố nói đấy là cô dạy. Trường hợp này là măng bị uốn cong từ nhà ra đường rồi còn đâu.
- Ở một lớp cấp 3 giờ cô dạy văn. Một cậu học sinh hỏi: cô ơi kì này ai ra đề để em đến nhà chơi mẹ em bảo đồng tiền đi trước là đồng tiền khôn... Chẳng hiểu thực hư như thế nào nhưng cậu này đã xếp loại học lực yếu.
Cũng còn nhiều chuyện lắm ở cả 2 chiều tốt xấu. Nếu không cộng đồng trách nhiệm thì mọi việc vẫn vậy vậy thôi.

Nguyễn Thúy Quỳnh

Hoan hô Thanh Mai

NTQ rất cám ơn chị đã lên tiếng khi có người đề nghị. Em thích sự thẳng thắn nghiêm túc và sòng phẳng của một trí thức như vậy. Những điều chị trao đổi em thấy đều có lý nhưng hình như chúng phụ thuộc vào từng nhà trường cụ thể phụ thuộc vào nhân cách và tài năng của người đứng đầu thì mới thực hiện được. Nếu "thượng bất chính" thì cũng khó.
Giá như những điều chị nói được xây dựng thành một bộ quy tắc ứng xử trong nhà trường thì tốt bao nhiêu.